Một giấy vay tiền chắc chắn nên ghi đủ họ tên, số căn cước, địa chỉ của hai bên, số tiền bằng số và bằng chữ, cách giao tiền, lãi suất nếu có, thời hạn trả, cách trả, và có chữ ký của người vay, tốt nhất là cả hai bên. Nếu được, hãy chuyển khoản thay vì đưa tiền mặt, ghi nội dung rõ ràng là cho vay, vì đó là chứng cứ khó chối hơn nhiều.
Chào bạn, đây là Nhà Luật Học. Cho người thân, bạn bè vay tiền là chuyện tình nghĩa, và chính vì tình nghĩa nên người ta ngại viết giấy. Tập này mình nói vì sao một tờ giấy nhỏ lại giữ được cả tình lẫn tiền.
Vì sao người quen lại càng cần giấy?
Với người lạ, ai cũng tự giác đòi giấy tờ. Với người quen, câu anh em với nhau mà làm giấy chi cho mệt khiến ta bỏ qua. Nhưng tranh chấp tiền bạc giữa người quen lại là loại đau nhất, vì mất cả tiền lẫn tình.
Nhiều khi người vay không có ý quỵt. Họ quên số tiền chính xác, quên ngày hẹn, hoặc nghĩ đó là tiền giúp chứ không phải tiền cho vay. Không có giấy, mỗi người nhớ một kiểu.
Một tờ giấy rõ ràng làm cả hai bên yên tâm: người cho vay biết mình có căn cứ, người vay biết chính xác nghĩa vụ của mình. Nó không phải dấu hiệu nghi ngờ, mà là sự tôn trọng.
Nếu ngại, bạn có thể nói nhẹ nhàng: mình ghi lại cho hai đứa cùng nhớ, lỡ mai mốt mình có chuyện gì thì vợ con mình còn biết.
Những dòng không thể thiếu
Thông tin hai bên: họ tên, ngày sinh, số căn cước, địa chỉ. Nếu người vay đã có gia đình và khoản vay dùng cho việc chung, cân nhắc để cả hai vợ chồng cùng ký.
Số tiền ghi cả bằng số và bằng chữ để tránh bị sửa. Ghi rõ đã nhận đủ tiền vào ngày nào, bằng tiền mặt hay chuyển khoản.
Lãi suất: có lãi hay không, nếu có thì bao nhiêu một năm. Thời hạn trả: một lần vào ngày cụ thể, hay trả dần mỗi tháng bao nhiêu. Nếu trả chậm thì tính thế nào.
Chữ ký của người vay là bắt buộc, chữ ký người cho vay càng tốt. Nếu giấy nhiều trang, ký từng trang. Viết tay toàn bộ bởi người vay càng khó chối chữ viết.
Chuyển khoản và tin nhắn: chứng cứ của thời nay
Chuyển khoản tạo ra một dấu vết có ngày giờ, tài khoản người nhận. Ghi nội dung như cho anh A vay theo giấy ngày này. Nội dung chung chung như gửi tiền rất dễ bị nói là tiền trả nợ cũ hay tiền tặng.
Tin nhắn qua lại về việc vay cũng là chứng cứ. Ví dụ người vay nhắn cảm ơn anh, tháng sau em trả, hoặc khi được nhắc thì trả lời em biết rồi, em xoay chưa kịp. Đó là xác nhận khoản nợ.
Khi khoản vay quá hạn, hãy nhắn hỏi một cách lịch sự và rõ: khoản vay ngày này số tiền này, em định trả khi nào. Câu trả lời thừa nhận nợ còn giúp tính lại thời hiệu khởi kiện theo quy định.
Lưu lại những tin nhắn này, sao lưu ra nơi khác, vì điện thoại có thể hỏng hoặc mất.
Nếu người vay trả dần, mỗi lần nhận tiền hãy ghi lại hoặc nhắn xác nhận đã nhận bao nhiêu, còn lại bao nhiêu. Tranh chấp về số còn nợ sau nhiều đợt trả lắt nhắt là loại tranh chấp rất hay gặp, và rất khó gỡ nếu không ai ghi chép.
Có cần công chứng hay người làm chứng?
Luật không bắt buộc hợp đồng vay tiền giữa cá nhân phải công chứng. Giấy viết tay có chữ ký vẫn có giá trị.
Với số tiền lớn, công chứng giúp chứng minh chữ ký thật, người ký minh mẫn, tự nguyện, và hạn chế việc chối bỏ. Người làm chứng cũng có ích, nhất là người không có quan hệ lợi ích với hai bên.
Nếu khoản vay có tài sản bảo đảm như thế chấp nhà đất, thì hợp đồng thế chấp phải theo thủ tục riêng, thường phải công chứng và đăng ký. Đừng chỉ giữ giấy tờ đất của người vay mà không làm thủ tục, vì việc đó không tạo ra quyền thế chấp hợp pháp.
Giữ bản gốc giấy vay ở nơi an toàn. Có thể chụp lại và gửi cho chính người vay một bản để hai bên cùng giữ.
Trước khi cho vay, hãy tự hỏi
Nếu khoản tiền này không bao giờ quay lại, mình có sống được không. Nếu câu trả lời là không, có lẽ nên cân nhắc lại số tiền.
Người vay dùng tiền vào việc gì, họ có nguồn trả không. Cho vay để người khác trả nợ chỗ khác thường là cho vay vào một cái hố.
Có khi giúp một khoản nhỏ không cần trả lại tốt hơn cho vay một khoản lớn rồi mất cả người bạn.
Câu hỏi để lại: khoản tiền bạn cho mượn gần nhất, bạn còn nhớ chính xác ngày và số tiền không?
Câu hỏi thường gặp
Cho vay tiền không có giấy tờ có đòi được không?
Vẫn có thể, nếu bạn chứng minh được việc cho vay bằng chứng cứ khác như sao kê chuyển khoản, tin nhắn thừa nhận nợ, người làm chứng. Không có giấy thì việc chứng minh khó hơn.
Giấy vay chỉ có chữ ký người vay có đủ không?
Thường là đủ để chứng minh người vay đã nhận tiền và cam kết trả. Chữ ký của người cho vay giúp thể hiện thoả thuận hai chiều về lãi, thời hạn nhưng không bắt buộc.
Người vay đưa giấy tờ đất cho giữ làm tin thì có an toàn không?
Giữ giấy chứng nhận không làm bạn có quyền với mảnh đất. Nếu muốn có tài sản bảo đảm, cần làm hợp đồng thế chấp đúng thủ tục và đăng ký theo quy định.
Bao lâu thì hết quyền đòi nợ?
Thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng vay theo luật dân sự hiện hành là ba năm kể từ khi bạn biết quyền mình bị xâm phạm, thường là khi đến hạn mà không được trả. Thời hiệu có thể được tính lại khi người vay thừa nhận nợ.
Vay tiền rồi người vay mất thì đòi ai?
Khoản nợ được thanh toán từ di sản người vay để lại, những người thừa kế có trách nhiệm trả trong phạm vi di sản. Hãy liên hệ sớm với gia đình người vay.
