Một bản án có hiệu lực không tự biến thành tiền trong túi bạn. Người được thi hành án phải làm đơn yêu cầu tại cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền, trong thời hiệu mà theo luật hiện hành là năm năm kể từ ngày bản án có hiệu lực. Cơ quan thi hành án sẽ xác minh tài sản, ra quyết định thi hành, cho thời gian tự nguyện, và nếu người phải thi hành không làm, có thể kê biên, khấu trừ, cưỡng chế.
Chào bạn, đây là Nhà Luật Học. Nhiều người kể với mình rằng thắng kiện rồi mà vẫn như thua, vì không lấy được đồng nào. Tập này nói về chặng đường sau bản án, chặng mà ít ai chuẩn bị.
Bước đầu: làm đơn yêu cầu thi hành án
Khi bản án, quyết định của toà có hiệu lực pháp luật, toà sẽ cấp bản án cho các bên. Với những khoản như trả tiền, trả tài sản theo yêu cầu của bên được thi hành, bạn phải chủ động làm đơn yêu cầu.
Đơn gửi cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền, kèm bản án, quyết định, và các tài liệu khác nếu có. Bộ máy thi hành án đã được sắp xếp lại theo mô hình mới, nên hãy hỏi trước nơi nhận đơn ở khu vực của bạn.
Có những phần bản án được thi hành chủ động mà không cần đơn, như án phí, tiền phạt, tịch thu sung công. Nhưng phần tiền bạn được nhận thì thường phải tự yêu cầu.
Thời hiệu yêu cầu là năm năm theo luật hiện hành. Quá hạn mà không có lý do chính đáng, bạn có thể mất quyền yêu cầu. Đừng để bản án nằm trong ngăn kéo.
Xác minh tài sản: chặng quyết định
Cơ quan thi hành án sẽ xác minh điều kiện thi hành của người phải thi hành: họ có nhà đất, xe cộ, tài khoản, thu nhập, cổ phần gì.
Người được thi hành án có quyền và nên cung cấp thông tin về tài sản của bên kia mà mình biết: mảnh đất ở đâu, làm việc ở công ty nào, có tài khoản ở ngân hàng nào. Thông tin càng cụ thể, việc thi hành càng nhanh.
Bạn cũng có thể tự xác minh hoặc uỷ quyền cho thừa phát lại xác minh điều kiện thi hành án, theo quy định, có chi phí.
Đây là chặng nhiều người bỏ lỡ: họ nghĩ cơ quan nhà nước sẽ tự tìm hết, trong khi chính họ là người biết rõ nhất đối phương có gì.
Mẹo nhỏ của người trong nghề: ngay từ lúc tranh chấp mới bắt đầu, hãy ghi lại những gì bạn biết về tài sản của bên kia, như biển số xe, địa chỉ cửa hàng, nơi làm việc. Tới lúc thi hành án, có khi đã vài năm trôi qua, trí nhớ không còn đủ.
Tự nguyện, kê biên và cưỡng chế
Sau khi có quyết định thi hành án, người phải thi hành có một khoảng thời gian để tự nguyện thi hành. Nhiều người trả trong giai đoạn này vì không muốn bị cưỡng chế.
Hết thời gian mà không tự nguyện, cơ quan thi hành án có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế: khấu trừ tiền trong tài khoản, trừ vào thu nhập như tiền lương, kê biên và bán đấu giá tài sản, buộc giao tài sản.
Khi có dấu hiệu người phải thi hành tẩu tán tài sản, cơ quan thi hành án có thể áp dụng biện pháp bảo đảm như phong toả tài khoản, tạm giữ tài sản, tạm dừng việc đăng ký chuyển dịch.
Việc kê biên, bán đấu giá tài sản có thủ tục chặt chẽ và mất thời gian. Tiền thu được sau khi trừ chi phí sẽ được chi trả cho người được thi hành án theo thứ tự quy định.
Khi người phải thi hành chưa có điều kiện
Nếu xác minh thấy người phải thi hành không có tài sản, thu nhập để thi hành, cơ quan thi hành án có thể ra quyết định về việc chưa có điều kiện thi hành.
Điều đó không có nghĩa là món nợ biến mất. Định kỳ, cơ quan thi hành án sẽ xác minh lại. Khi phát hiện họ có tài sản mới, bạn có thể đề nghị tiếp tục thi hành.
Đây là lúc thông tin của bạn rất quan trọng. Một mảnh đất mới mua, một chiếc xe mới, một công việc mới đều là căn cứ để yêu cầu thi hành lại.
Cũng có những vụ phải chấp nhận thực tế là không thu được gì trong thời gian dài. Biết điều này từ trước khi kiện giúp bạn cân nhắc giữa kiện và thoả thuận.
Những việc người được thi hành án nên làm
Giữ liên lạc với chấp hành viên phụ trách hồ sơ, hỏi tiến độ định kỳ, cung cấp thông tin mới. Ghi lại mọi lần làm việc.
Đọc kỹ các quyết định, thông báo bạn nhận được. Nếu không đồng ý với quyết định, hành vi của chấp hành viên, bạn có quyền khiếu nại theo thủ tục.
Có thể thoả thuận với người phải thi hành về cách, thời gian trả. Thoả thuận nên được lập thành văn bản và thông báo cho cơ quan thi hành án.
Câu hỏi để lại: nếu bạn đang có một bản án trong tay, bạn đã nộp đơn yêu cầu thi hành chưa, và còn bao lâu nữa thì hết thời hiệu?
Câu hỏi thường gặp
Có phải trả phí thi hành án không?
Người được thi hành án có thể phải nộp phí thi hành án dân sự tính trên số tiền, tài sản thực nhận, theo quy định. Một số trường hợp được miễn, giảm. Hãy hỏi cơ quan thi hành án.
Người phải thi hành án chuyển nhà sang tỉnh khác thì sao?
Hồ sơ có thể được uỷ thác sang cơ quan thi hành án nơi người đó có tài sản, cư trú, làm việc. Hãy cung cấp địa chỉ mới nếu bạn biết.
Tài sản người nợ đứng tên người khác thì có kê biên được không?
Nếu chứng minh được đó thật sự là tài sản của người phải thi hành, hoặc giao dịch chuyển tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ, có thể yêu cầu toà xác định lại quyền sở hữu hoặc tuyên giao dịch vô hiệu.
Người phải thi hành án đi tù thì có thi hành được không?
Nghĩa vụ dân sự vẫn còn. Cơ quan thi hành án vẫn có thể xử lý tài sản của người đó nếu có.
Bản án tuyên chia nhà đất mà bên kia không chịu giao thì sao?
Bạn làm đơn yêu cầu thi hành án. Nếu người phải thi hành không tự nguyện giao, cơ quan thi hành án có thể tổ chức cưỡng chế giao tài sản theo thủ tục.
