Khi được cảnh sát giao thông ra hiệu dừng xe, người lái phải dừng đúng chỗ an toàn, xuất trình giấy tờ theo yêu cầu và chấp hành hướng dẫn. Đổi lại, người lái có quyền được biết lý do bị dừng, được nghe giải thích lỗi vi phạm, được ghi ý kiến của mình vào biên bản, và nộp phạt qua kênh chính thức chứ không đưa tiền tại chỗ.
Chào bạn, đây là Nhà Luật Học. Bị thổi còi là chuyện khiến nhiều người hồi hộp, dù không có lỗi gì. Tập này giúp bạn bình tĩnh hơn bằng cách biết rõ mình nên làm gì, nói gì, và không nên làm gì.
Vì sao bạn có thể bị dừng xe?
Cảnh sát giao thông được dừng phương tiện khi trực tiếp phát hiện vi phạm, khi phát hiện qua phương tiện kỹ thuật như camera, máy đo tốc độ, hoặc khi thực hiện kế hoạch tuần tra, kiểm soát đã được phê duyệt.
Họ cũng có thể dừng xe theo đề nghị, tin báo của cơ quan khác hay của người dân về vi phạm pháp luật, hoặc trong các đợt kiểm tra chuyên đề như nồng độ cồn.
Vì vậy bị dừng xe không có nghĩa là bạn chắc chắn có lỗi. Có thể bạn chỉ nằm trong một đợt kiểm tra nồng độ cồn hay kiểm tra giấy tờ thông thường.
Điều quan trọng là phản ứng an toàn: giảm tốc, bật xi nhan, tấp vào lề đúng vị trí được chỉ dẫn, tắt máy nếu được yêu cầu.
Giấy tờ cần mang và cách xuất trình
Người lái cần có giấy phép lái xe phù hợp với loại xe, giấy chứng nhận đăng ký xe, giấy chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc của chủ xe cơ giới, và với ô tô thì có thêm giấy kiểm định.
Hiện nay nhiều loại giấy tờ có thể xuất trình qua ứng dụng định danh điện tử nếu đã được tích hợp và xác thực. Nhưng hãy kiểm tra trước giấy tờ nào đã được chấp nhận ở dạng điện tử, và đừng để điện thoại hết pin.
Khi xuất trình, đưa giấy tờ chứ không đưa kèm tiền. Kẹp tiền vào giấy tờ là hành vi có thể bị hiểu là đưa hối lộ, và bản thân nó là vi phạm pháp luật.
Nếu quên giấy tờ, nói thật. Lỗi không mang theo giấy tờ thường nhẹ hơn nhiều so với lỗi không có giấy tờ, và có những trường hợp được xuất trình bổ sung sau.
Bạn có quyền gì trong lúc làm việc?
Bạn có quyền hỏi lỗi vi phạm của mình là gì. Nếu bị phát hiện qua phương tiện kỹ thuật, bạn có thể đề nghị được xem hình ảnh, kết quả đo.
Khi lập biên bản, bạn có quyền đọc kỹ, ghi ý kiến của mình vào phần dành cho người vi phạm nếu không đồng ý, và nhận một bản biên bản.
Pháp luật hiện hành không cấm người dân ghi hình công khai việc làm nhiệm vụ của cảnh sát giao thông, miễn là không cản trở. Nếu ghi hình, hãy giữ thái độ lịch sự, không đưa lên mạng kèm lời lẽ xúc phạm.
Nếu cho rằng việc xử lý không đúng, bạn có quyền khiếu nại theo thủ tục. Đừng cãi lý gay gắt tại chỗ, vì đó không phải nơi phân xử, và căng thẳng ngoài đường dễ dẫn tới những hành vi bị coi là chống người thi hành công vụ.
Nộp phạt và giấy tờ bị tạm giữ
Nếu bị phạt, nộp phạt qua kho bạc, ngân hàng được chỉ định, hoặc cổng dịch vụ công trực tuyến theo hướng dẫn trên quyết định xử phạt. Không đưa tiền mặt cho cán bộ trên đường, trừ những trường hợp đặc biệt luật cho phép thu tại chỗ có biên lai.
Với một số lỗi, giấy tờ hoặc phương tiện có thể bị tạm giữ để bảo đảm việc xử phạt. Bạn sẽ có biên bản tạm giữ ghi rõ thứ bị giữ.
Mức phạt cụ thể thay đổi theo các đợt sửa quy định, nên mình không nêu con số ở đây. Bạn tra trên cổng thông tin chính thức hoặc hỏi trực tiếp đơn vị xử lý.
Giữ biên lai nộp phạt cẩn thận. Đây là bằng chứng bạn đã hoàn thành nghĩa vụ, phòng khi có thông báo nhầm sau này.
Những điều nên tránh
Đừng bỏ chạy. Hành vi không chấp hành hiệu lệnh dừng xe bị xử lý nặng hơn nhiều so với lỗi ban đầu, và còn nguy hiểm cho chính bạn và người khác.
Đừng xúc phạm, xô đẩy, cầm giữ người làm nhiệm vụ. Những hành vi đó có thể bị xử lý hình sự trong trường hợp nghiêm trọng.
Đừng gọi điện cho người quen để xin. Nếu thật sự có sai sót trong việc xử lý, kênh đúng là khiếu nại.
Và đừng tin những lời mời nộp phạt hộ, làm nhanh giấy tờ của người lạ đứng gần chốt. Kênh chính thức luôn ghi trên quyết định xử phạt, ngoài ra mọi đường tắt đều tiềm ẩn rủi ro mất tiền hoặc dính vào chuyện đưa nhận hối lộ.
Bài này là kiến thức chung, các quy định cụ thể về tuần tra, kiểm soát có thể thay đổi. Câu hỏi để lại: giấy tờ xe của bạn đang nằm ở đâu ngay lúc này?
Câu hỏi thường gặp
Cảnh sát giao thông có được dừng xe khi mình không vi phạm không?
Có, trong các trường hợp như thực hiện kế hoạch tuần tra, kiểm soát, kiểm tra theo chuyên đề hoặc theo tin báo. Việc bị dừng không đồng nghĩa với việc bạn có lỗi.
Có bắt buộc phải ký biên bản không?
Bạn nên ký và ghi ý kiến nếu không đồng ý. Nếu từ chối ký, biên bản vẫn có thể được lập theo thủ tục với chữ ký của người làm chứng hoặc đại diện chính quyền.
Quên bằng lái ở nhà thì sao?
Lỗi không mang theo giấy phép lái xe khác lỗi không có giấy phép. Nếu bạn có bằng hợp lệ, hãy nói thật và làm theo hướng dẫn, có thể bị phạt ở mức nhẹ hơn.
Khiếu nại quyết định xử phạt ở đâu?
Bạn có thể khiếu nại tới người đã ra quyết định xử phạt hoặc khởi kiện vụ án hành chính theo quy định. Hãy làm trong thời hạn khiếu nại và giữ đủ biên bản, quyết định.
Xe mượn của người khác bị tạm giữ thì ai đi nhận?
Thường người vi phạm hoặc chủ xe có giấy tờ chứng minh quyền sở hữu sẽ làm thủ tục nhận lại sau khi chấp hành quyết định xử phạt. Hãy mang đủ giấy tờ xe và giấy tờ tuỳ thân.
