Người bị bạo lực gia đình có thể báo ngay cho công an, uỷ ban cấp xã, trưởng thôn hoặc tổ trưởng dân phố để được can thiệp, đề nghị áp dụng biện pháp cấm người gây bạo lực tiếp xúc, tìm tới địa chỉ tin cậy ở cộng đồng, và yêu cầu xử lý người gây bạo lực theo pháp luật. Bạo lực gia đình không chỉ là đánh đập, mà còn là lăng mạ, hành hạ tinh thần, cô lập, kiểm soát tiền bạc.
Chào bạn, đây là Nhà Luật Học. Tập này có thể chạm tới nỗi đau thật của ai đó đang nghe. Nếu bạn đang gặp nguy hiểm ngay lúc này, hãy dừng nghe và gọi một một ba hoặc chạy tới nơi có người. Phần còn lại, mình sẽ nói chậm và rõ.
Những gì được coi là bạo lực gia đình?
Luật phòng, chống bạo lực gia đình liệt kê nhiều hành vi. Có hành vi thể chất như đánh đập, hành hạ, gây thương tích. Có hành vi tinh thần như lăng mạ, chì chiết, xúc phạm danh dự, đe doạ, cô lập một người khỏi bạn bè và gia đình.
Có hành vi về kinh tế như chiếm đoạt thu nhập, kiểm soát tiền bạc để buộc người kia lệ thuộc, ép làm việc quá sức. Có hành vi về tình dục như cưỡng ép quan hệ, kể cả giữa vợ chồng.
Cũng có những hành vi nhắm vào con cái, người cao tuổi trong nhà, như bỏ mặc không chăm sóc, ép trẻ bỏ học, ép tảo hôn.
Nhiều người chịu đựng nhiều năm vì nghĩ chuyện nhà đóng cửa bảo nhau. Nhưng khi một người sống trong sợ hãi thường xuyên, đó không còn là chuyện riêng nữa.
Báo cho ai, và họ có trách nhiệm gì?
Khi bạo lực đang xảy ra hoặc có nguy cơ xảy ra, bạn hoặc bất kỳ ai biết chuyện có thể báo cho công an, uỷ ban cấp xã, trưởng thôn, tổ trưởng dân phố, hội phụ nữ, hay người đứng đầu cơ sở trợ giúp.
Những nơi nhận tin có trách nhiệm xử lý kịp thời: tới nơi, ngăn chặn hành vi, đưa nạn nhân đi chữa trị nếu cần, áp dụng các biện pháp bảo vệ.
Bạn không cần đợi bị thương mới được báo. Những lời đe doạ cụ thể, những lần đập phá đồ đạc để doạ, cũng là dấu hiệu nguy cơ đáng được báo.
Hãy lưu sẵn một vài số điện thoại của người tin cậy và của công an địa phương. Trong lúc hoảng loạn, người ta thường không nhớ nổi số nào.
Biện pháp cấm tiếp xúc và nơi tạm lánh
Pháp luật có biện pháp cấm người có hành vi bạo lực tiếp xúc với nạn nhân trong một khoảng thời gian, do người đứng đầu chính quyền cấp xã quyết định trong thời gian ngắn, hoặc do toà án quyết định trong thời gian dài hơn khi cần.
Cấm tiếp xúc nghĩa là người gây bạo lực không được lại gần nơi nạn nhân đang ở, không được gọi điện, nhắn tin quấy rối. Vi phạm lệnh cấm có thể bị xử lý.
Nhiều địa phương có địa chỉ tin cậy, tức một gia đình hay một nơi trong cộng đồng sẵn sàng cho nạn nhân tạm lánh. Ngoài ra còn có các cơ sở trợ giúp xã hội, nhà tạm lánh. Hội phụ nữ và uỷ ban cấp xã thường biết những nơi này.
Nếu bạn phải rời nhà, hãy cố mang theo giấy tờ tuỳ thân, giấy khai sinh của con, một ít tiền, thuốc men cần thiết. Nhưng nếu đang nguy hiểm, cứ đi trước, giấy tờ tính sau.
Giữ chứng cứ sao cho an toàn
Chứng cứ giúp nạn nhân được bảo vệ và giúp xử lý người gây bạo lực. Đó có thể là ảnh chụp vết thương có ngày giờ, giấy khám của cơ sở y tế, tin nhắn đe doạ, lời của hàng xóm hay người thân từng chứng kiến.
Khi bị thương, hãy đi khám và nói rõ với bác sĩ nguyên nhân. Hồ sơ khám bệnh là một chứng cứ rất có giá trị.
Đừng để chứng cứ ở nơi người gây bạo lực dễ thấy. Có thể gửi bản sao cho một người tin cậy, hoặc lưu ở nơi họ không truy cập được.
Điều quan trọng nhất vẫn là an toàn của bạn. Không chứng cứ nào đáng giá bằng việc bạn ra khỏi chỗ nguy hiểm.
Người gây bạo lực bị xử lý thế nào?
Tuỳ mức độ, người gây bạo lực có thể bị góp ý, phê bình ở cộng đồng, bị xử phạt hành chính, bị buộc tham gia chương trình giáo dục, hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi cấu thành tội phạm như cố ý gây thương tích, hành hạ người khác.
Họ cũng phải bồi thường thiệt hại về sức khoẻ, tài sản, tinh thần cho nạn nhân theo luật dân sự.
Bạo lực gia đình còn là một căn cứ quan trọng khi nạn nhân yêu cầu ly hôn, và được toà xem xét khi quyết định ai trực tiếp nuôi con.
Nếu bạn là người thân, hàng xóm của một nạn nhân, đừng nghĩ mình là người ngoài. Một cuộc gọi báo tin có thể là thứ cứu một người. Bạn có biết số điện thoại của công an phường, xã nơi mình ở không?
Câu hỏi thường gặp
Chồng chửi bới, xúc phạm thường xuyên có phải bạo lực gia đình không?
Có thể. Lăng mạ, chì chiết, xúc phạm danh dự, nhân phẩm là hành vi bạo lực tinh thần được pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình nêu rõ. Bạn có quyền báo và yêu cầu can thiệp.
Bị vợ hoặc chồng giữ hết tiền lương có phải bạo lực không?
Kiểm soát thu nhập nhằm tạo sự lệ thuộc về tài chính có thể là bạo lực về kinh tế. Mỗi trường hợp cần xem cụ thể, nhưng bạn có quyền tìm sự hỗ trợ từ chính quyền và tổ chức đoàn thể.
Con cái đánh đập cha mẹ già có được coi là bạo lực gia đình không?
Có. Bạo lực gia đình xảy ra giữa các thành viên trong gia đình, không chỉ giữa vợ chồng. Người cao tuổi bị ngược đãi cũng được bảo vệ.
Báo công an rồi có phải ly hôn không?
Không. Việc báo để được bảo vệ khỏi bạo lực và việc ly hôn là hai chuyện khác nhau. Nạn nhân có quyền tự quyết định có ly hôn hay không.
Người ngoài biết chuyện có quyền báo không?
Có. Bất kỳ ai phát hiện bạo lực gia đình đều có thể báo cho cơ quan, người có thẩm quyền. Người báo tin được giữ bí mật thông tin theo quy định.
