Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản hai người tạo ra, thu nhập có được trong thời kỳ hôn nhân, và cả hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng. Tài sản riêng là thứ mỗi người có trước khi cưới, được thừa kế riêng, được tặng cho riêng, hoặc đồ dùng cá nhân thiết yếu. Điểm hay bị quên nhất là: nếu không chứng minh được là tài sản riêng, nó sẽ bị coi là tài sản chung.
Chào bạn, đây là Nhà Luật Học. Nói chuyện tiền bạc trong hôn nhân nghe có vẻ thiếu tình, nhưng hiểu rõ ranh giới lại là cách để giữ tình. Tập này mình đi qua những tình huống người ta hay hiểu sai nhất.
Thời kỳ hôn nhân và cái mốc quyết định
Mọi thứ xoay quanh một khoảng thời gian gọi là thời kỳ hôn nhân, tính từ ngày đăng ký kết hôn tới ngày hôn nhân chấm dứt, do ly hôn hoặc một người qua đời.
Lương của chồng, tiền bán hàng của vợ, tiền thưởng, tiền trúng thưởng trong thời kỳ này đều là tài sản chung, dù chỉ một người đi làm. Luật coi công chăm sóc gia đình cũng là lao động có thu nhập.
Tên trên giấy tờ không quyết định. Một mảnh đất mua trong thời kỳ hôn nhân bằng tiền chung, dù sổ chỉ ghi tên chồng, vẫn là tài sản chung.
Ngược lại, căn nhà người vợ mua từ trước khi cưới vẫn là tài sản riêng của chị, dù sau cưới cả nhà cùng ở.
Những thứ thuộc về tài sản riêng
Thứ nhất là tài sản có trước khi kết hôn. Thứ hai là tài sản được thừa kế riêng hoặc được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân. Thứ ba là tài sản được chia riêng từ tài sản chung theo thoả thuận hợp pháp.
Thứ tư là đồ dùng, tư trang cá nhân phục vụ nhu cầu thiết yếu. Cùng với một số loại tài sản khác mà luật quy định là tài sản riêng.
Chữ riêng trong tặng cho riêng rất quan trọng. Bố mẹ chồng cho con trai mảnh đất, nếu hợp đồng tặng cho ghi tặng cho cả hai vợ chồng thì đó là tài sản chung. Nếu ghi tặng cho riêng con trai thì là tài sản riêng của anh.
Vì vậy khi cha mẹ cho con tài sản lớn, cách viết giấy tờ có thể quyết định chuyện của nhiều năm sau.
Tiền thuê từ nhà riêng là của ai?
Đây là câu hỏi mà nhiều người bất ngờ khi biết câu trả lời. Căn nhà có trước khi cưới là tài sản riêng của vợ. Nhưng tiền cho thuê căn nhà đó, phát sinh trong thời kỳ hôn nhân, theo nguyên tắc chung lại là tài sản chung.
Luật gọi đó là hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng. Lý do là cuộc sống chung của gia đình được nuôi bằng mọi nguồn thu trong thời kỳ hôn nhân.
Có ngoại lệ, ví dụ khi vợ chồng đã thoả thuận chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân, hoặc khi đã có thoả thuận tài sản trước hôn nhân theo cách khác.
Tương tự, nếu bạn dùng tiền chung để sửa lớn căn nhà riêng của một người, khi ly hôn phần giá trị tăng thêm đó có thể được xem xét khi chia.
Chứng minh tài sản riêng bằng cách nào?
Khi có tranh chấp, người nói đó là tài sản riêng của mình phải chứng minh. Không chứng minh được thì toà án coi là tài sản chung.
Giấy tờ chứng minh có thể là giấy chứng nhận đứng tên mình có ngày cấp trước ngày kết hôn, hợp đồng tặng cho ghi rõ tặng riêng, văn bản khai nhận thừa kế, hoặc sao kê ngân hàng cho thấy dòng tiền từ tài sản riêng.
Một sai lầm hay gặp là trộn tiền riêng vào tài khoản chung, rồi dùng để mua tài sản mới. Sau vài năm, không ai còn chứng minh được đồng nào là của ai.
Nếu muốn giữ tài sản riêng thật sự riêng, hãy để dòng tiền riêng đi một đường riêng và giữ giấy tờ cẩn thận. Đó không phải là thiếu tin nhau, mà là giữ cho mọi thứ rõ ràng.
Thoả thuận tài sản trước hôn nhân có phải chuyện lạnh lùng?
Luật cho phép vợ chồng chọn chế độ tài sản theo thoả thuận thay vì theo luật định. Thoả thuận này phải lập trước khi kết hôn, bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực.
Nó hay được dùng khi một bên có doanh nghiệp, có tài sản lớn từ gia đình, hoặc đã từng kết hôn và có con riêng. Nó giúp hai bên biết trước cái gì là của ai, đỡ phải đoán khi có chuyện.
Thoả thuận không được dùng để trốn nghĩa vụ nuôi con, nghĩa vụ cấp dưỡng hay để làm thiệt quyền của người thứ ba. Những điều khoản như vậy có thể bị vô hiệu.
Nói chuyện này trước đám cưới cần sự tế nhị. Câu hỏi cho bạn: nếu hai người không dám nói về tiền trước khi cưới, liệu có dễ nói về nó sau khi cưới?
Câu hỏi thường gặp
Vợ chồng có được chia tài sản chung khi chưa ly hôn không?
Được. Vợ chồng có thể thoả thuận chia một phần hoặc toàn bộ tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân, lập thành văn bản, có công chứng trong những trường hợp luật yêu cầu. Việc chia không được nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người khác.
Một người tự ý bán tài sản chung có được không?
Với tài sản chung là bất động sản, động sản phải đăng ký quyền sở hữu, hoặc tài sản đang là nguồn sống của gia đình, việc định đoạt cần sự đồng ý bằng văn bản của cả hai vợ chồng.
Nợ một người vay trong thời kỳ hôn nhân có là nợ chung không?
Tuỳ trường hợp. Nợ vay để lo nhu cầu thiết yếu của gia đình thường là nghĩa vụ chung. Nợ một người tự vay cho việc riêng, không vì gia đình, có thể là nợ riêng của người đó.
Nhập tài sản riêng vào tài sản chung có rút lại được không?
Khi đã thoả thuận nhập tài sản riêng vào tài sản chung, nó trở thành tài sản chung. Muốn tách lại phải có thoả thuận mới hoặc theo quyết định của toà khi chia tài sản.
Tiền tiết kiệm đứng tên vợ trong ngân hàng có là tài sản chung không?
Nếu tiền đó hình thành từ thu nhập trong thời kỳ hôn nhân thì thường là tài sản chung, dù sổ đứng tên một người. Nếu có nguồn từ tài sản riêng, người vợ cần chứng minh được nguồn đó.
