Đòi nợ đúng luật là đi từng bước: nhắc nợ bằng văn bản có lưu vết, thương lượng một lịch trả cụ thể, nhờ hoà giải, rồi khởi kiện ra toà và yêu cầu thi hành án khi bản án có hiệu lực. Những cách như tự ý giữ người, xiết đồ, đe doạ, hay bêu riếu người nợ lên mạng có thể khiến chính người đòi nợ vi phạm pháp luật. Chỉ khi có dấu hiệu gian dối để chiếm đoạt tiền thì mới là chuyện hình sự.
Chào bạn, đây là Nhà Luật Học. Cho vay thì dễ, đòi thì khó, câu này ai cũng biết. Tập này mình nói cách đòi sao cho vừa đúng luật, vừa có cơ hội lấy lại tiền nhất.
Bước một: nhắc nợ có lưu vết
Khi khoản vay tới hạn mà chưa được trả, hãy gửi một lời nhắc rõ ràng qua tin nhắn hoặc văn bản: khoản vay ngày nào, số tiền bao nhiêu, đã quá hạn, đề nghị trả trước ngày nào.
Lời nhắc vừa là thông báo, vừa là chứng cứ. Nếu người vay trả lời thừa nhận nợ và xin thêm thời gian, đó là một bằng chứng rất có giá trị.
Giữ giọng lịch sự. Một lời nhắc gay gắt dễ khiến người kia chặn liên lạc, trong khi mình đang cần họ tiếp tục nói chuyện.
Nếu người vay có khó khăn thật, cùng thống nhất một lịch trả dần có chữ ký là cách thực tế. Thu được từng phần vẫn tốt hơn không thu được gì.
Tranh chấp dân sự hay lừa đảo?
Nhiều người bị nợ đi trình báo công an và nhận được câu trả lời: đây là quan hệ dân sự, đề nghị khởi kiện ra toà. Câu trả lời đó thường đúng.
Vay tiền rồi không trả vì làm ăn thua lỗ, vì hết tiền, là vi phạm nghĩa vụ dân sự. Cách giải quyết là khởi kiện đòi nợ.
Nó trở thành chuyện hình sự khi có dấu hiệu gian dối ngay từ đầu, như đưa thông tin giả để vay, vay của nhiều người cùng lúc rồi bỏ trốn, hoặc dùng tiền vay vào mục đích bất hợp pháp dẫn tới không có khả năng trả, hay vay xong thì cố tình bỏ trốn, cắt liên lạc để chiếm đoạt.
Khi có những dấu hiệu này, hãy gom chứng cứ và làm đơn tố giác. Cơ quan điều tra sẽ đánh giá có dấu hiệu tội phạm hay không.
Những cách đòi nợ dễ phạm luật
Tự ý vào nhà, lấy đồ đạc, xe cộ của người nợ để trừ nợ có thể bị coi là chiếm đoạt tài sản, thậm chí cướp tài sản nếu có dùng vũ lực.
Giữ người, không cho đi cho tới khi trả tiền có thể phạm tội bắt, giữ người trái pháp luật. Đe doạ đánh, đe doạ gia đình có thể phạm tội cưỡng đoạt hoặc đe doạ giết người tuỳ tình tiết.
Đăng ảnh, thông tin cá nhân của người nợ lên mạng kèm lời lẽ bêu riếu có thể bị xử lý về hành vi xúc phạm danh dự, xâm phạm đời tư.
Thuê người đòi nợ thuê cũng rủi ro: dịch vụ đòi nợ đã bị cấm kinh doanh, và nếu người được thuê dùng biện pháp trái luật, người thuê có thể bị liên đới.
Khởi kiện đòi nợ
Hồ sơ gồm đơn khởi kiện, giấy vay hoặc chứng cứ cho vay, chứng từ chuyển tiền, tin nhắn, thông tin nơi cư trú của người vay. Nộp tại toà án có thẩm quyền, thường là nơi bị đơn cư trú.
Bạn sẽ phải tạm ứng án phí theo quy định. Nếu thắng kiện, án phí do bên thua chịu, khoản tạm ứng được trả lại.
Toà sẽ tổ chức hoà giải. Nhiều vụ đòi nợ kết thúc bằng một biên bản hoà giải thành có lịch trả cụ thể, được toà ra quyết định công nhận và có hiệu lực thi hành như bản án.
Với khoản nợ đơn giản, chứng cứ rõ, giá trị nhỏ, có thể được giải quyết theo thủ tục rút gọn, nhanh hơn.
Nếu lo người nợ tẩu tán tài sản trong lúc chờ xét xử, bạn có thể đề nghị toà áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời như phong toả tài khoản, cấm chuyển dịch một tài sản cụ thể, kèm theo nghĩa vụ bảo đảm theo quy định.
Thắng kiện rồi làm sao lấy được tiền?
Bản án có hiệu lực không tự biến thành tiền. Bạn phải làm đơn yêu cầu thi hành án tại cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền, trong thời hiệu luật định.
Cơ quan thi hành án sẽ xác minh tài sản, thu nhập của người phải thi hành và có thể kê biên, khấu trừ. Bạn cung cấp được càng nhiều thông tin về tài sản của người nợ thì việc thi hành càng nhanh.
Nếu người nợ không có tài sản, việc thi hành có thể kéo dài. Đó là lý do trước khi cho vay số lớn, hãy nghĩ tới khả năng trả của người vay chứ không chỉ lòng tin.
Câu hỏi để lại: nếu ngày mai cần khởi kiện, bạn có đủ giấy tờ chứng minh khoản cho vay của mình không?
Câu hỏi thường gặp
Người vay đổi số điện thoại, chuyển nhà thì có kiện được không?
Vẫn được. Hãy cung cấp địa chỉ cuối cùng bạn biết. Toà án có thủ tục tống đạt, niêm yết khi không tìm được bị đơn, và có thể xét xử vắng mặt theo quy định.
Đòi nợ qua người thân của người vay có được không?
Người thân không có nghĩa vụ trả thay, trừ khi họ cùng vay hoặc đứng ra bảo lãnh. Bạn có thể nhờ họ chuyển lời, nhưng không được gây áp lực, đe doạ họ.
Người vay có tài sản đứng tên người khác thì sao?
Nếu có dấu hiệu tẩu tán tài sản để trốn nợ, bạn có thể đề nghị toà áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, hoặc yêu cầu tuyên bố giao dịch chuyển tài sản đó vô hiệu. Đây là việc nên có luật sư.
Có cần thuê luật sư để đòi nợ không?
Với khoản nhỏ, chứng cứ rõ, bạn có thể tự làm. Với khoản lớn, nhiều tình tiết, hoặc người nợ có dấu hiệu tẩu tán, luật sư giúp tăng khả năng thu hồi.
Đòi nợ bằng cách nhắn tin liên tục có bị coi là quấy rối không?
Nhắc nợ một cách hợp lý là quyền của bạn. Nhưng nhắn liên tục với lời lẽ đe doạ, xúc phạm, nhắn tới cả người quen của họ có thể bị coi là quấy rối và bị xử lý.
