Tặng cho chuyển quyền sang con ngay khi hoàn tất hợp đồng và đăng ký, từ đó cha mẹ không còn quyền với tài sản và rất khó đòi lại. Di chúc thì chỉ có hiệu lực khi cha mẹ mất, trước đó cha mẹ vẫn giữ toàn quyền và có thể sửa bất cứ lúc nào. Chọn đường nào là chọn giữa sự chắc chắn cho con và sự an toàn cho cha mẹ lúc tuổi già.
Chào bạn, đây là Nhà Luật Học. Ở quê, chuyện cha mẹ cắt đất cho con ra riêng là chuyện rất bình thường. Nhưng cũng không hiếm những câu chuyện cha mẹ cho hết rồi về già không còn chỗ dựa. Tập này mình đặt hai lựa chọn cạnh nhau.
Tặng cho: quyền chuyển đi ngay
Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất phải được công chứng hoặc chứng thực, rồi đăng ký với cơ quan đất đai. Khi đăng ký xong, con là người có quyền sử dụng đất.
Từ lúc đó, con có thể bán, thế chấp, cho thuê mảnh đất mà không cần cha mẹ đồng ý. Nếu con có nợ, mảnh đất có thể bị kê biên để trả nợ của con.
Ưu điểm là con được chủ động sớm: xây nhà, vay vốn làm ăn, không phải chờ. Hồ sơ cũng rõ ràng, tránh tranh chấp giữa các anh chị em sau này.
Nhược điểm là cha mẹ gần như không lấy lại được. Một lời hứa miệng của con là sẽ nuôi bố mẹ không ràng buộc mảnh đất.
Mình từng nghe chuyện một cặp vợ chồng già sang tên hết vườn cho con trai để con dễ vay vốn. Việc làm ăn đổ bể, ngân hàng xử lý tài sản thế chấp, và hai ông bà phải dọn sang ở nhờ nhà con gái. Không ai có lỗi về đạo đức, nhưng rủi ro thì đã chuyển hẳn sang phía cha mẹ.
Tặng cho có điều kiện có giúp được không?
Luật dân sự cho phép tặng cho có điều kiện, ví dụ con phải chăm sóc, phụng dưỡng cha mẹ, hoặc cha mẹ được tiếp tục ở trên đất suốt đời.
Nếu con không thực hiện điều kiện, cha mẹ có quyền đòi lại tài sản và yêu cầu bồi thường. Nhưng chứng minh con không phụng dưỡng là chuyện không dễ, và đi kiện chính con mình là điều mà phần lớn cha mẹ không muốn.
Điều kiện phải được ghi rõ trong hợp đồng tặng cho có công chứng. Một điều kiện mơ hồ như phải hiếu thảo rất khó áp dụng. Điều kiện cụ thể như cha mẹ được ở căn nhà trên đất cho tới khi mất thì dễ thực thi hơn.
Điều kiện cũng không được trái luật hay trái đạo đức xã hội. Hãy nhờ công chứng viên soạn cho đúng.
Di chúc: giữ quyền tới cuối cùng
Với di chúc, mảnh đất vẫn là của cha mẹ cho tới khi cha mẹ mất. Cha mẹ có thể đổi ý, chia lại, bán đi nếu cần tiền chữa bệnh.
Đổi lại, con chưa thể dùng mảnh đất như của mình. Muốn xây nhà trên đất cha mẹ thì cần cha mẹ đồng ý và có thể vướng thủ tục cấp phép.
Khi cha mẹ mất, các con phải làm thủ tục khai nhận di sản theo di chúc. Nếu di chúc không cho đủ phần tối thiểu của những người thừa kế được bảo vệ, như người vợ hoặc chồng còn sống, phần đó vẫn phải tách ra.
Di chúc cũng có thể bị tranh chấp về sự minh mẫn, tự nguyện. Vì vậy di chúc có công chứng thường vững hơn di chúc tự viết.
Thuế, phí và giấy tờ
Tặng cho bất động sản giữa cha mẹ đẻ và con đẻ, giữa vợ và chồng, giữa ông bà và cháu thường thuộc diện được miễn thuế thu nhập cá nhân, và nhiều trường hợp được miễn lệ phí trước bạ. Nhưng vẫn phải kê khai và có giấy tờ chứng minh quan hệ.
Nhận thừa kế theo di chúc giữa những người thân thích này cũng thường được miễn thuế tương tự. Vì vậy chuyện thuế ít khi là yếu tố quyết định giữa hai đường.
Quy định về miễn giảm thay đổi theo từng thời kỳ, hãy hỏi cơ quan thuế hoặc văn phòng đăng ký đất đai trước khi làm.
Phí công chứng và chi phí đo đạc, tách thửa nếu chỉ cho một phần thì tuỳ giá trị tài sản và quy định địa phương.
Một vài cách làm trung gian
Có gia đình chọn cho từng phần: tặng cho con một phần đất đủ để xây nhà, phần còn lại cha mẹ giữ và lập di chúc.
Có gia đình chọn tặng cho nhưng cha mẹ giữ quyền ở lại suốt đời được ghi trong hợp đồng. Cũng có nhà cho con thuê hoặc mượn đất bằng văn bản để con xây dựng, quyền sử dụng vẫn của cha mẹ.
Dù chọn cách nào, nên nói chuyện công khai với tất cả các con. Một người con được cho đất sớm mà các anh chị em không biết lý do thường là mầm của tranh chấp.
Hãy nhờ công chứng viên hoặc luật sư thiết kế cách làm hợp hoàn cảnh nhà mình. Câu hỏi cho các bậc cha mẹ: khi mình tám mươi tuổi, mình muốn ngủ dưới mái nhà của ai?
Câu hỏi thường gặp
Đã tặng cho con đất rồi có đòi lại được không?
Tặng cho không điều kiện đã hoàn tất thì rất khó đòi lại. Chỉ khi có căn cứ như hợp đồng bị vô hiệu vì bị lừa dối, ép buộc, hoặc tặng cho có điều kiện mà con không thực hiện, cha mẹ mới có cơ sở yêu cầu.
Tặng cho một người con có cần các con khác đồng ý không?
Nếu tài sản là của cha mẹ thì không cần các con khác đồng ý. Nhưng nếu là tài sản chung vợ chồng thì cần cả cha lẫn mẹ đồng ý, và nếu đất cấp cho hộ gia đình thì cần các thành viên có chung quyền.
Cho con đất rồi con ly hôn thì đất đó chia thế nào?
Nếu hợp đồng tặng cho ghi tặng riêng cho người con thì đó là tài sản riêng của người con. Nếu ghi tặng cho cả hai vợ chồng con thì là tài sản chung và có thể bị chia khi ly hôn.
Cha mẹ lập di chúc cho con rồi có bán đất được không?
Được. Di chúc chưa có hiệu lực khi cha mẹ còn sống, nên cha mẹ vẫn toàn quyền bán. Phần di chúc liên quan tới mảnh đất đã bán sẽ không còn đối tượng để thực hiện.
Tặng cho đất cho cháu nội có được miễn thuế không?
Quy định về miễn thuế thu nhập cá nhân thường bao gồm cả quan hệ ông bà nội, ngoại với cháu ruột. Hãy mang giấy tờ chứng minh quan hệ và hỏi cơ quan thuế để chắc chắn.
