Theo luật dân sự hiện hành, lãi suất vay do các bên thoả thuận nhưng không được vượt quá hai mươi phần trăm một năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có quy định, như các khoản vay của tổ chức tín dụng. Phần lãi vượt trần không có hiệu lực, người vay không có nghĩa vụ trả phần đó; còn cho vay với lãi suất gấp nhiều lần mức trần, kèm thu lợi bất chính lớn, có thể bị xử lý hình sự.
Chào bạn, đây là Nhà Luật Học. Lãi suất là chỗ mà con số nhỏ nghe có vẻ vô hại, như ba nghìn một ngày cho một triệu, lại hoá thành con số khổng lồ khi quy ra năm. Tập này mình làm phép quy đổi đó cùng bạn.
Mức trần hai mươi phần trăm một năm nghĩa là gì?
Hãy hình dung bạn cho vay một trăm triệu trong một năm. Mức lãi tối đa được thoả thuận là hai mươi triệu cho cả năm đó.
Quy ra tháng, mức trần vào khoảng một phẩy bảy phần trăm mỗi tháng. Quy ra ngày, chưa tới sáu phần trăm của một phần trăm mỗi ngày, tức với một triệu thì chỉ khoảng năm trăm năm mươi đồng một ngày.
So với những lời chào vay ba nghìn, năm nghìn một ngày cho một triệu, bạn sẽ thấy chúng gấp nhiều lần mức trần. Đó là lý do phải quy đổi trước khi ký.
Mức trần này áp dụng cho vay giữa các cá nhân và tổ chức không phải tổ chức tín dụng. Ngân hàng và công ty tài chính có quy định riêng của luật các tổ chức tín dụng.
Con số trần do luật đặt ra và có thể được sửa trong tương lai. Trước một giao dịch quan trọng, hãy kiểm lại quy định đang có hiệu lực, hoặc hỏi công chứng viên, luật sư.
Phần lãi vượt trần xử lý ra sao?
Luật quy định trường hợp lãi suất thoả thuận vượt quá mức trần thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực. Hợp đồng vay vẫn còn, nhưng lãi chỉ tính tới mức trần.
Người vay đã lỡ trả phần lãi vượt trần có thể yêu cầu trừ vào nợ gốc hoặc trả lại, khi tranh chấp được đưa ra giải quyết.
Đây là lý do khi có tranh chấp, toà án thường tính lại toàn bộ dòng tiền: đã vay bao nhiêu, đã trả bao nhiêu, lãi tính đúng là bao nhiêu, rồi mới ra số nợ còn lại.
Với người cho vay, đừng nghĩ cứ thoả thuận cao rồi tính sau. Phần vượt trần không đòi được, và ở mức cao bất thường còn có nguy cơ hình sự.
Không thoả thuận lãi thì sao?
Nếu hai bên có thoả thuận trả lãi nhưng không ghi rõ mức lãi, và sau đó tranh chấp, lãi suất được xác định bằng năm mươi phần trăm mức trần, tức mười phần trăm một năm, tại thời điểm trả nợ.
Nếu hai bên thoả thuận cho vay không lãi, người vay không phải trả lãi trong thời hạn vay. Nhưng nếu quá hạn mà không trả, người cho vay có quyền yêu cầu trả lãi trên nợ gốc quá hạn theo mức luật quy định.
Với vay có lãi mà trả chậm, ngoài lãi trong hạn còn có lãi trên nợ gốc quá hạn và lãi chậm trả trên phần lãi chưa trả, theo những cách tính luật đã đặt ra.
Những cách tính này khá chi tiết. Khi có tranh chấp thật, hãy để luật sư hoặc toà án tính cho đúng.
Khi nào thành tội cho vay nặng lãi?
Bộ luật hình sự có tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự. Theo quy định hiện hành, đó là khi người cho vay áp mức lãi suất gấp năm lần mức trần trở lên, và thu lợi bất chính từ một mức nhất định, hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.
Quy ra con số, năm lần mức trần là một trăm phần trăm một năm. Nhiều khoản vay kiểu tín dụng đen, vay qua ứng dụng, góp ngày, vượt xa con số đó.
Người vay trong những khoản như vậy là bị hại. Họ vẫn có nghĩa vụ trả nợ gốc, nhưng phần lãi trái luật không phải nghĩa vụ hợp pháp.
Nếu bạn đang bị cho vay với lãi suất như vậy, đặc biệt kèm đe doạ, hãy giữ chứng cứ và trình báo công an.
Đọc một lời chào vay cho tỉnh táo
Hãy luôn quy mọi con số ra lãi suất một năm. Lãi ngày nhân ba trăm sáu mươi lăm, lãi tháng nhân mười hai, rồi chia cho số tiền gốc.
Để ý các khoản phí: phí hồ sơ, phí thẩm định, phí bảo hiểm, phí tư vấn trừ ngay khi giải ngân. Bạn vay mười triệu nhưng chỉ nhận tám triệu, lãi thật cao hơn nhiều so với con số được quảng cáo.
Cảnh giác với hình thức góp ngày, bốc họ. Chúng tạo cảm giác số tiền trả mỗi ngày nhỏ, nhưng tổng lãi rất cao. Người bán hàng rong, tiểu thương ở chợ là đối tượng hay bị nhắm tới, vì họ cần tiền xoay vòng nhanh và ít khi có thời gian ngồi tính lại.
Câu hỏi để lại: khoản vay gần nhất bạn biết, nếu quy ra lãi một năm, nó là bao nhiêu phần trăm?
Câu hỏi thường gặp
Mức trần hai mươi phần trăm có áp dụng cho ngân hàng không?
Không. Lãi suất cho vay của tổ chức tín dụng được điều chỉnh bởi luật các tổ chức tín dụng và quy định của Ngân hàng Nhà nước. Mức trần trong luật dân sự áp dụng cho các giao dịch vay khác.
Đã lỡ ký giấy vay lãi cao thì có phải trả không?
Bạn vẫn phải trả nợ gốc và lãi trong giới hạn mức trần. Phần lãi vượt trần không có hiệu lực. Hãy giữ giấy tờ và chứng từ đã trả để tính lại khi cần.
Cho vay lãi cao nhưng người vay tự nguyện thì có sao không?
Sự tự nguyện không làm phần lãi vượt trần trở nên hợp pháp. Với mức lãi rất cao, người cho vay còn có thể bị xử lý hình sự dù người vay đồng ý.
Lãi suất hụi có bị giới hạn không?
Quy định về họ, hụi cũng đặt giới hạn lãi suất không vượt quá mức trần của luật dân sự. Hụi có lãi vượt mức đó thì phần vượt không được pháp luật bảo vệ.
Phạt chậm trả bao nhiêu là hợp lệ?
Luật dân sự có cách tính lãi chậm trả riêng. Những khoản phạt chậm trả tự đặt quá cao trong giao dịch vay giữa cá nhân có thể không được toà chấp nhận phần vượt quy định.
