Ly hôn thuận tình là khi cả hai vợ chồng cùng muốn chấm dứt hôn nhân và đã thoả thuận được về con cái, tài sản; toà án sẽ công nhận nếu thấy hai người thật sự tự nguyện và thoả thuận bảo đảm quyền lợi của vợ, con. Ly hôn đơn phương là khi chỉ một người yêu cầu, toà án phải xét có căn cứ hay không và tự quyết những điều hai bên không thống nhất được.
Chào bạn, đây là Nhà Luật Học. Không ai muốn nói tới ly hôn, nhưng hiểu đúng thủ tục giúp những người đang ở trong giai đoạn khó khăn bớt sợ hãi và bớt sai lầm. Tập này mình nói nhẹ nhàng, rõ ràng.
Thuận tình nghĩa là thuận cả ba chuyện
Nhiều người nghĩ thuận tình chỉ là cả hai cùng muốn ly hôn. Thật ra để toà công nhận thuận tình, hai người phải thống nhất cả ba việc: chấm dứt hôn nhân, ai nuôi con và cấp dưỡng thế nào, chia tài sản ra sao.
Nếu đồng ý ly hôn nhưng còn tranh chấp tài sản hay con cái, toà vẫn giải quyết, nhưng phần tranh chấp sẽ được xét xử như một vụ án, chứ không đơn giản là ghi nhận thoả thuận.
Khi hai người đã thống nhất hết, thủ tục thường nhanh hơn. Toà án vẫn tiến hành hoà giải, nếu hoà giải đoàn tụ không thành và thoả thuận là hợp pháp, toà ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn.
Thoả thuận phải bảo vệ quyền lợi chính đáng của vợ và con. Toà không công nhận một thoả thuận rõ ràng thiệt cho con chỉ vì hai người đã ký.
Ly hôn đơn phương dựa trên căn cứ nào?
Khi một người yêu cầu ly hôn mà người kia không đồng ý, toà án xem xét liệu hôn nhân có lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được hay không.
Những căn cứ hay được nêu là bạo lực gia đình, vi phạm nghiêm trọng quyền và nghĩa vụ vợ chồng như ngoại tình, bỏ bê gia đình kéo dài. Toà sẽ cần chứng cứ, không chỉ lời kể.
Một căn cứ khác là vợ hoặc chồng của người đã bị toà tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn.
Người yêu cầu nên chuẩn bị tài liệu như tin nhắn, biên bản của chính quyền địa phương về các lần mâu thuẫn, xác nhận của người thân, giấy tờ y tế nếu có bạo lực. Mỗi thứ là một mảnh ghép giúp toà thấy bức tranh thật.
Hoà giải trong vụ ly hôn có bắt buộc không?
Trong thủ tục giải quyết vụ ly hôn tại toà, hoà giải là bước toà án phải tiến hành, trừ một số trường hợp không hoà giải được như một bên cố tình vắng mặt.
Hoà giải trước hết nhằm xem hai người có thể đoàn tụ không. Nếu không, toà hoà giải tiếp về con cái và tài sản để thu hẹp phần phải tranh chấp.
Trước khi tới toà, nhiều người còn được hoà giải ở cơ sở, tức tổ hoà giải ở thôn, tổ dân phố. Bước này không phải điều kiện bắt buộc để nộp đơn ly hôn, nhưng có khi giúp hai bên nói chuyện được với nhau.
Có trường hợp bạo lực gia đình mà nạn nhân không thể ngồi cùng phòng với người gây bạo lực. Hãy báo rõ với toà để được sắp xếp phù hợp, an toàn là điều đầu tiên.
Khi nào người chồng không được yêu cầu ly hôn?
Luật có một quy định bảo vệ đặc biệt: người chồng không có quyền yêu cầu ly hôn khi vợ đang có thai, sinh con, hoặc đang nuôi con dưới mười hai tháng tuổi.
Quy định này nhằm bảo vệ người mẹ và đứa trẻ trong giai đoạn dễ tổn thương nhất. Nó không áp dụng ngược lại: người vợ trong những giai đoạn đó vẫn có quyền yêu cầu ly hôn.
Hết giai đoạn đó, người chồng có quyền yêu cầu như bình thường. Còn nếu hai người cùng thuận tình, toà vẫn có thể giải quyết.
Đây là một ví dụ cho thấy luật hôn nhân không chỉ đứng giữa hai người lớn, mà còn nhìn tới đứa trẻ.
Nếu người vợ trong giai đoạn đó đang chịu bạo lực hoặc bị bỏ mặc, chị vẫn có thể tự mình yêu cầu ly hôn, và đồng thời tìm sự bảo vệ từ chính quyền địa phương, công an. Quy định hạn chế chỉ đặt lên vai người chồng, không trói người vợ.
Chuẩn bị gì khi định nộp đơn?
Hồ sơ thường gồm đơn yêu cầu hoặc đơn khởi kiện, giấy chứng nhận kết hôn bản chính, giấy tờ tuỳ thân, giấy khai sinh của con, giấy tờ về tài sản nếu có yêu cầu chia.
Nộp tại toà án có thẩm quyền, thường là nơi bị đơn cư trú với ly hôn đơn phương, hoặc nơi một trong hai bên cư trú với thuận tình. Hãy hỏi toà nơi mình định nộp để chắc chắn.
Nếu mất giấy chứng nhận kết hôn, có thể xin trích lục từ nơi đăng ký. Nếu người kia ở đâu không rõ, toà có thủ tục riêng, nên hỏi luật sư.
Ly hôn là việc lớn về pháp lý và cả về tâm lý. Đừng ngại tìm người tư vấn tâm lý song song với người tư vấn pháp luật. Và hãy tự hỏi: điều mình cần nhất lúc này là thắng, hay là bình yên cho mình và cho con?
Câu hỏi thường gặp
Ly hôn thuận tình mất bao lâu?
Thời gian tuỳ từng toà và từng hồ sơ, nhưng thường ngắn hơn ly hôn đơn phương vì không phải xét xử tranh chấp. Hồ sơ đầy đủ và hai bên có mặt đúng hẹn giúp rút ngắn đáng kể.
Người kia không chịu ký đơn thì có ly hôn được không?
Được, nếu bạn nộp đơn khởi kiện ly hôn đơn phương và toà án thấy có căn cứ. Sự không đồng ý của người kia không chặn được quyền yêu cầu ly hôn.
Một bên ở nước ngoài có ly hôn ở Việt Nam được không?
Có thể được, nhưng thủ tục có yếu tố nước ngoài, việc tống đạt giấy tờ mất thời gian hơn. Nên hỏi luật sư về thẩm quyền và cách thực hiện.
Có thể rút đơn ly hôn không?
Có. Người khởi kiện có thể rút đơn trước khi toà ra bản án hoặc quyết định, khi đó toà đình chỉ giải quyết. Việc rút đơn ở các giai đoạn khác nhau có hậu quả khác nhau về án phí.
Ly hôn rồi có thể kết hôn lại với nhau không?
Có. Hai người đã ly hôn muốn quay lại thì phải đăng ký kết hôn lại như bình thường. Quan hệ vợ chồng mới bắt đầu từ ngày đăng ký lần này.
