Khi mua hàng trực tuyến mà bị giao sai, thiếu, hay hàng kém chất lượng so với mô tả, người mua có quyền yêu cầu đổi, trả, hoàn tiền theo cam kết của người bán và quy định về giao dịch từ xa. Nếu đã chuyển tiền mà không nhận được hàng, bị chặn liên lạc, đó có thể là lừa đảo: hãy giữ toàn bộ chứng cứ, báo sàn thương mại điện tử, báo ngân hàng và trình báo công an.
Chào bạn, đây là Nhà Luật Học. Mua sắm qua điện thoại tiện lợi tới mức nhiều người không còn nhớ lần cuối mình bước vào cửa hàng. Tập này nói cách mua cho chắc, và cách xử lý khi có chuyện.
Mua trên sàn và mua qua mạng xã hội khác nhau ở đâu?
Khi mua trên sàn thương mại điện tử, giữa bạn và người bán có một bên thứ ba là nền tảng. Sàn có quy trình khiếu nại, giữ tiền tạm thời trong một số hình thức thanh toán, và có trách nhiệm nhất định theo quy định với hàng hoá bày bán trên đó.
Khi mua qua trang cá nhân, nhóm trên mạng xã hội, giao dịch thường chỉ là giữa hai người. Không có ai giữ tiền giùm, không có quy trình khiếu nại chuẩn. Rủi ro cao hơn hẳn.
Pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng hiện hành đã đặt thêm trách nhiệm cho nền tảng số trung gian, như phải có cơ chế tiếp nhận phản ánh, phối hợp xử lý người bán vi phạm.
Vì thế với món hàng giá trị lớn, ưu tiên mua qua kênh có người đứng giữa, hoặc gặp trực tiếp, kiểm hàng rồi mới trả tiền.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: khi người bán trên sàn rủ bạn chuyển sang nhắn riêng và chuyển khoản trực tiếp để được giảm giá, bạn đã tự bước ra khỏi vùng được sàn bảo vệ. Khoản giảm vài chục nghìn đổi lấy việc mất toàn bộ quy trình khiếu nại là một cuộc đổi rất thiệt.
Quay video mở hộp và kiểm hàng khi nhận
Thói quen quay video lúc mở hộp, từ khi hộp còn nguyên niêm phong cho tới khi lấy hàng ra, là bằng chứng rất mạnh khi khiếu nại giao sai, thiếu hoặc vỡ.
Video nên quay liền mạch, không cắt, thấy rõ mã vận đơn trên hộp. Nhiều sàn yêu cầu đúng loại video này khi xét khiếu nại.
Nếu được kiểm hàng khi nhận, hãy kiểm trước mặt người giao. Hàng sai rõ ràng thì từ chối nhận, ghi chú lý do với người giao.
Với hình thức thanh toán khi nhận hàng, đừng trả tiền cho một gói hàng bạn không đặt. Đây là chiêu lừa quen thuộc: gửi bừa một gói hàng rẻ tiền tới địa chỉ của bạn, đòi thu tiền.
Khiếu nại thế nào cho có kết quả?
Khiếu nại trong thời hạn sàn hoặc người bán quy định, thường chỉ vài ngày sau khi nhận hàng. Quá hạn, khả năng được giải quyết giảm hẳn.
Mô tả ngắn, rõ: đặt gì, nhận gì, khác ở đâu, kèm ảnh, video. Yêu cầu cụ thể là đổi, trả hàng hoàn tiền hay hoàn một phần.
Giữ nguyên hàng và bao bì cho tới khi xong khiếu nại. Đừng dùng thử hàng sai rồi mới khiếu nại, vì người bán có thể từ chối với lý do hàng đã qua sử dụng.
Nếu người bán không hợp tác, chuyển sang kênh khiếu nại của sàn. Sàn không xử lý thoả đáng, bạn có thể gửi phản ánh tới cơ quan quản lý về bảo vệ người tiêu dùng hoặc tổ chức xã hội liên quan.
Khi đã chuyển tiền mà bị lừa
Dấu hiệu quen thuộc: giá rẻ bất thường, đòi chuyển khoản trước toàn bộ, tài khoản nhận tiền đứng tên người khác với tên trang bán, rồi chặn liên lạc sau khi nhận tiền.
Việc cần làm ngay là gọi tổng đài ngân hàng của mình để báo giao dịch nghi lừa đảo, đề nghị hỗ trợ tra soát. Ngân hàng không chắc lấy lại được tiền, nhưng báo sớm thì cơ hội cao hơn báo muộn.
Chụp lại toàn bộ trang bán, tin nhắn, thông tin tài khoản nhận tiền, biên lai chuyển khoản, rồi trình báo công an nơi gần nhất. Nhiều người cùng bị một trang lừa thì nên cùng trình báo.
Cảnh giác với những người tự xưng có thể lấy lại tiền giúp bạn với một khoản phí. Đó thường là lớp lừa thứ hai nhắm vào người vừa bị lừa.
Mua trực tuyến an toàn hơn
Đọc đánh giá thật, xem cả đánh giá xấu. Một trang chỉ toàn lời khen cùng một kiểu viết đáng để nghi ngờ.
Kiểm tra thông tin người bán: tên doanh nghiệp, địa chỉ, số điện thoại có thật không. Với người bán cá nhân, hỏi thêm thông tin và nhận diện chủ tài khoản ngân hàng.
Không cung cấp mã xác thực, không bấm vào đường dẫn lạ người bán gửi để nhận hoàn tiền. Hoàn tiền thật không cần bạn đưa mã.
Với người lớn tuổi trong nhà mới tập mua hàng qua mạng, hãy cùng họ đặt vài đơn đầu tiên, chỉ cho họ cách nhận ra trang thật, trang giả. Phần lớn người bị lừa không phải vì kém hiểu biết, mà vì không ai từng chỉ cho họ những dấu hiệu này.
Bài này là kiến thức chung; mỗi sàn có chính sách riêng, hãy đọc kỹ. Câu hỏi để lại: lần cuối mở một gói hàng, bạn có quay video không?
Câu hỏi thường gặp
Người bán không cho trả hàng vì đã bóc tem có đúng không?
Nếu hàng có lỗi hoặc giao sai, việc bóc tem để kiểm tra không làm mất quyền khiếu nại. Với đổi ý thì tuỳ chính sách của người bán và sàn, hàng đã bóc tem có thể không được nhận lại.
Hàng giao chậm hơn cam kết có được huỷ đơn không?
Thường được, theo chính sách của sàn hoặc thoả thuận với người bán. Nếu đã thanh toán trước, hãy yêu cầu hoàn tiền qua đúng kênh đã thanh toán.
Người giao hàng làm vỡ hàng thì ai chịu?
Người bán và đơn vị vận chuyển có thoả thuận trách nhiệm với nhau. Với bạn, người bán là bên bạn giao dịch, hãy khiếu nại người bán hoặc qua sàn kèm video, ảnh chụp.
Mua qua mạng xã hội bị lừa số tiền nhỏ có nên trình báo không?
Có. Số tiền nhỏ với bạn nhưng kẻ lừa có thể lừa rất nhiều người. Trình báo giúp cơ quan chức năng gom các vụ việc và xử lý.
Hàng nhái thương hiệu bán trên sàn thì người mua có quyền gì?
Bạn có quyền khiếu nại vì hàng không đúng mô tả và báo cáo người bán với sàn. Kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là vi phạm pháp luật và có thể bị xử lý.
