Người lao động được đơn phương nghỉ việc mà không cần nêu lý do, chỉ cần báo trước đúng thời hạn: ít nhất bốn mươi lăm ngày với hợp đồng không xác định thời hạn, ba mươi ngày với hợp đồng từ mười hai tới ba mươi sáu tháng, và ba ngày làm việc với hợp đồng dưới mười hai tháng. Có những trường hợp như bị nợ lương, bị ngược đãi, quấy rối thì được nghỉ ngay không cần báo trước.
Chào bạn, đây là Nhà Luật Học. Đây là quy định của bộ luật lao động hiện hành, một số ngành nghề đặc thù có thời hạn khác, nên hãy kiểm lại. Tập này giúp bạn rời một công việc mà không mất quyền lợi, và không để lại món nợ pháp lý nào phía sau.
Quyền nghỉ việc không cần lý do
Trước đây người lao động muốn nghỉ thường phải có lý do được luật chấp nhận. Bộ luật lao động hiện hành đã đổi: chỉ cần báo trước đúng hạn là bạn có quyền nghỉ.
Công ty không có quyền từ chối đơn nghỉ việc đúng hạn, không có quyền bắt bạn làm tiếp tới khi tìm được người thay, trừ khi chính bạn đồng ý.
Báo trước nên bằng văn bản hoặc thư điện tử có lưu, ghi ngày gửi. Ngày gửi là mốc để tính thời hạn báo trước.
Trong thời gian báo trước, bạn vẫn là người lao động, vẫn phải làm việc và bàn giao tử tế. Nghỉ hẳn trước khi hết hạn báo trước là nghỉ trái luật.
Khi nào được nghỉ ngay không cần báo trước?
Luật liệt kê một số trường hợp người lao động được nghỉ mà không cần báo trước. Ví dụ không được bố trí đúng công việc, địa điểm hoặc điều kiện làm việc như đã thoả thuận, trừ một số trường hợp tạm chuyển việc theo luật.
Hoặc không được trả đủ lương, trả lương không đúng hạn, trừ trường hợp bất khả kháng. Hoặc bị ngược đãi, đánh đập, có lời nói, hành vi nhục mạ, bị cưỡng bức lao động, bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc.
Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo chỉ định của cơ sở khám chữa bệnh, người đủ tuổi nghỉ hưu, hay người bị cung cấp thông tin không trung thực khi giao kết hợp đồng làm ảnh hưởng tới việc thực hiện hợp đồng cũng thuộc diện này.
Nếu nghỉ theo những căn cứ này, hãy giữ chứng cứ: bảng lương, tin nhắn, lời người làm chứng. Đó là thứ bảo vệ bạn nếu công ty cho rằng bạn nghỉ trái luật.
Nghỉ trái luật thì mất gì?
Nếu bạn nghỉ mà không báo trước đủ thời hạn và không thuộc trường hợp được miễn, đó là đơn phương chấm dứt hợp đồng trái luật.
Hậu quả là không được trợ cấp thôi việc, phải bồi thường cho người sử dụng lao động nửa tháng tiền lương theo hợp đồng, và một khoản tiền lương tương ứng với những ngày không báo trước.
Nếu công ty đã bỏ chi phí đào tạo cho bạn theo thoả thuận, bạn còn có thể phải hoàn trả chi phí đào tạo.
Tuy vậy, công ty không được giữ lương những ngày bạn đã làm, không được giữ giấy tờ của bạn để ép. Các khoản bồi thường phải được tính và thoả thuận rõ ràng, có tranh chấp thì giải quyết theo thủ tục.
Quyền lợi khi nghỉ đúng luật
Khi hợp đồng chấm dứt, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản liên quan trong một thời hạn ngắn, theo luật hiện hành là mười bốn ngày làm việc, có thể kéo dài nhưng không quá ba mươi ngày trong một số trường hợp đặc biệt.
Các khoản gồm tiền lương còn lại, tiền phép năm chưa nghỉ, và trợ cấp thôi việc nếu bạn đủ điều kiện, tức đã làm thường xuyên từ đủ mười hai tháng trở lên, với phần thời gian chưa được tính vào bảo hiểm thất nghiệp.
Công ty phải hoàn thành thủ tục xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội và trả lại bản chính giấy tờ nếu đã giữ. Đây là giấy tờ bạn cần để làm bảo hiểm thất nghiệp hoặc tiếp tục đóng ở nơi mới.
Nếu đủ điều kiện, bạn có thể làm hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp tại trung tâm dịch vụ việc làm trong thời hạn quy định sau khi nghỉ. Đừng để quá hạn.
Nghỉ việc sao cho đẹp
Luật cho bạn quyền, còn cách bạn rời đi là chuyện của chính bạn. Một lá thư nghỉ việc ngắn gọn, cảm ơn, nêu ngày làm việc cuối cùng, là đủ.
Lập danh sách bàn giao: hồ sơ, tài khoản, công việc đang dở, người liên hệ. Ký nhận bàn giao để sau này không ai nói bạn mang theo thứ gì.
Đừng xoá dữ liệu công ty, đừng mang theo tài liệu nội bộ. Việc đó có thể vi phạm cam kết bảo mật và gây rắc rối pháp lý lớn hơn nhiều so với một lần nghỉ việc.
Nếu công ty chậm thanh toán hay giữ sổ, hãy gửi yêu cầu bằng văn bản, rồi nhờ cơ quan quản lý lao động hoặc hoà giải viên lao động. Câu hỏi cho bạn: nếu mai bạn nghỉ, bạn có biết hợp đồng của mình là loại nào không?
Câu hỏi thường gặp
Công ty bắt làm thêm sau thời hạn báo trước có đúng không?
Không. Hết thời hạn báo trước đúng luật, hợp đồng chấm dứt. Bạn chỉ làm thêm nếu tự nguyện đồng ý, và khi đó nên có thoả thuận rõ về thời gian và tiền lương.
Đang nghỉ thai sản có được xin nghỉ việc không?
Có. Người lao động vẫn có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng theo quy định, kể cả trong thời gian nghỉ thai sản. Nên hỏi kỹ về ảnh hưởng tới chế độ thai sản đang hưởng.
Báo nghỉ việc bằng tin nhắn có được không?
Tin nhắn có thể là bằng chứng bạn đã báo, nhưng để chắc chắn nên gửi thêm văn bản hoặc thư điện tử tới đúng người có thẩm quyền và giữ lại bản đã gửi.
Công ty có được giữ lương tháng cuối khi nghỉ việc không?
Không được giữ lương để ép buộc. Nếu bạn nghỉ trái luật và phải bồi thường, hai bên cần xác định rõ khoản bồi thường, không được trừ tuỳ tiện.
Nghỉ việc rồi có bị đòi lại tiền đào tạo không?
Nếu có hợp đồng đào tạo với cam kết làm việc một thời gian sau đào tạo và bạn nghỉ trước thời hạn hoặc nghỉ trái luật, công ty có thể yêu cầu hoàn trả chi phí đào tạo theo thoả thuận.
