Pháp luật hiện hành cấm người điều khiển phương tiện giao thông có nồng độ cồn trong máu hoặc hơi thở, nên chỉ cần thiết bị đo ra có cồn là bị xử lý, không có mức an toàn nào cho người lái, kể cả với xe đạp. Cồn đào thải chậm hơn người ta tưởng, nên sáng hôm sau sau một bữa nhậu vẫn có thể còn cồn trong người.
Chào bạn, đây là Nhà Luật Học. Văn hoá bia rượu của mình rất đậm, từ đám cưới, đám giỗ tới tiếp khách. Tập này không giảng đạo đức, chỉ nói rõ cơ chế để bạn tự quyết định có cầm lái hay không.
Vì sao luật chọn mức không?
Rượu bia làm chậm phản xạ, làm kém khả năng ước lượng khoảng cách và tốc độ, làm người ta tự tin quá mức. Những ảnh hưởng này bắt đầu từ lượng cồn nhỏ, trước khi người uống thấy mình say.
Một mức cho phép bao nhiêu ly thì được rất khó áp dụng, vì cùng một ly nhưng người nặng cân khác người nhẹ cân, người ăn no khác người uống lúc đói.
Trước đây luật có những ngưỡng cho phép với xe máy, và nhiều người quen với ý nghĩ một hai lon thì không sao. Ý nghĩ đó đã lỗi thời. Người hay đi đám ở quê, nơi chén rượu mời là phép lịch sự, càng cần nhớ điều này, vì những đoạn đường làng về khuya chính là nơi tai nạn hay xảy ra.
Mức không đơn giản hoá mọi thứ: đã lái thì không uống, đã uống thì không lái. Không phải tính toán, không phải đoán.
Lệnh cấm này có trong luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ và áp dụng cho người điều khiển ô tô, xe máy, cả xe đạp, xe đạp điện. Mức xử phạt khác nhau tuỳ loại xe và nồng độ đo được.
Cồn ở lại trong cơ thể bao lâu?
Gan là nơi xử lý phần lớn lượng cồn, và tốc độ này gần như không đổi dù bạn uống cà phê, tắm nước lạnh hay ngủ một giấc. Không có mẹo nào làm gan làm nhanh hơn.
Uống càng nhiều, thời gian cần để đào thải càng dài. Một bữa nhậu kéo dài tới khuya hoàn toàn có thể để lại cồn trong hơi thở tới sáng hôm sau.
Kẹo cao su, nước súc miệng chỉ che mùi, không làm giảm cồn trong máu. Một số loại nước súc miệng có cồn còn có thể làm kết quả đo hơi thở cao lên nếu vừa dùng xong.
Thời gian đào thải phụ thuộc cân nặng, giới tính, sức khoẻ gan, có ăn hay không. Mình không đưa con số cụ thể vì nó rất khác nhau, và một con số cụ thể dễ khiến người ta tự tin sai chỗ.
Khi bị kiểm tra nồng độ cồn
Người lái có nghĩa vụ chấp hành yêu cầu kiểm tra nồng độ cồn của người có thẩm quyền. Từ chối kiểm tra bị xử lý ở mức rất nặng, thường không nhẹ hơn mức vi phạm cao nhất về nồng độ cồn.
Kết quả đo được ghi vào biên bản. Nếu bạn cho rằng kết quả hơi thở không chính xác, có thể đề nghị theo thủ tục kiểm tra lại hoặc xét nghiệm máu tuỳ quy định.
Bị phát hiện có nồng độ cồn, ngoài phạt tiền, người lái có thể bị trừ điểm hoặc tước quyền sử dụng giấy phép lái xe, phương tiện có thể bị tạm giữ.
Mức phạt đã được nâng lên đáng kể qua các đợt sửa quy định, và có thể còn thay đổi. Hãy tra cổng thông tin chính thức nếu cần biết con số.
Gây tai nạn khi có cồn
Có cồn trong người mà gây tai nạn thì câu chuyện không còn là xử phạt hành chính. Nếu tai nạn gây chết người hoặc thương tích nghiêm trọng, người lái có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, và việc có sử dụng rượu bia là tình tiết làm nặng hơn.
Về dân sự, người gây tai nạn phải bồi thường thiệt hại. Bảo hiểm có thể từ chối chi trả một số quyền lợi khi người lái có nồng độ cồn, tuỳ điều khoản hợp đồng.
Ngay cả khi không ai bị thương nặng, xe hư hỏng, người lái có thể phải tự gánh phần lớn chi phí.
Và có những hậu quả không đo được bằng tiền: một người đi đường không về nhà, một gia đình mất trụ cột.
Người cho mượn xe hoặc giao xe cho người đã uống rượu bia cũng có thể bị xử lý, và nếu gây hậu quả nghiêm trọng thì trách nhiệm còn nặng hơn. Đưa chìa khoá cho một người bạn đang say không phải là tình nghĩa.
Về nhà an toàn bằng cách nào?
Cách chắc nhất là quyết định trước khi tới bữa tiệc: hôm nay ai lái, ai uống. Người lái thì không uống giọt nào.
Nếu đã uống, để xe lại, gọi xe công nghệ, taxi, nhờ người thân đón, hoặc dùng dịch vụ lái xe hộ. Chi phí đó luôn rẻ hơn một lần bị phạt, chưa nói tới tai nạn.
Với chủ tiệc, chủ quán, có thể sắp xếp sẵn chỗ để xe qua đêm, nhắc khách trước khi về. Một câu nhắc nhẹ có khi cứu được một người.
Và sáng hôm sau một bữa nhậu dài, hãy cân nhắc chưa lái xe vội. Câu hỏi để lại cho bạn: lần gần nhất bạn cầm lái sau khi uống, bạn đã tự nói với mình điều gì?
Câu hỏi thường gặp
Ăn trái cây lên men, bánh có rượu có bị đo ra nồng độ cồn không?
Một số thực phẩm có thể để lại lượng cồn rất nhỏ ngay sau khi ăn. Nếu bị đo ra, bạn có thể trình bày và đề nghị đo lại sau một khoảng thời gian theo hướng dẫn của người kiểm tra.
Đẩy xe máy đi bộ sau khi uống có bị phạt không?
Người dắt bộ xe máy không phải người điều khiển phương tiện đang vận hành theo nghĩa thông thường. Tuy vậy mỗi tình huống cụ thể có thể được xem xét khác nhau, và cách an toàn nhất vẫn là gửi xe lại.
Uống thuốc có cồn rồi lái xe có sao không?
Một số loại thuốc dạng siro, thuốc nước có cồn hoặc gây buồn ngủ. Hãy hỏi bác sĩ, dược sĩ về việc lái xe khi đang dùng thuốc.
Người ngồi sau xe máy uống rượu có bị phạt không?
Lệnh cấm nồng độ cồn áp dụng cho người điều khiển phương tiện. Người ngồi sau không bị xử lý vì lỗi này, nhưng vẫn phải đội mũ bảo hiểm.
Lần đầu vi phạm có được nhắc nhở thay vì phạt không?
Vi phạm nồng độ cồn không thuộc diện chỉ nhắc nhở. Đây là hành vi bị xử phạt theo quy định ngay từ lần đầu.
