Ngay khi phát hiện mình bị lừa chuyển tiền, hãy gọi tổng đài ngân hàng của mình để báo giao dịch lừa đảo và đề nghị hỗ trợ tra soát, ngừng mọi liên lạc với kẻ lừa và không chuyển thêm đồng nào, lưu lại toàn bộ chứng cứ, rồi trình báo công an nơi gần nhất. Báo càng sớm thì khả năng tài khoản nhận tiền bị phong toả càng cao, dù không có gì bảo đảm lấy lại được tiền.
Chào bạn, đây là Nhà Luật Học. Người bị lừa thường thấy xấu hổ, và vì xấu hổ mà chần chừ. Mình muốn nói ngay: bị lừa không phải lỗi của sự ngây thơ, mà là kết quả của những kịch bản được dàn dựng rất tinh vi. Điều quan trọng bây giờ là hành động nhanh.
Giờ đầu tiên: ngân hàng trước
Gọi ngay số tổng đài in trên mặt sau thẻ hoặc trên ứng dụng chính thức của ngân hàng, không dùng số nào kẻ lừa đưa cho bạn. Nói rõ bạn vừa chuyển tiền do bị lừa, cung cấp thời gian, số tiền, tài khoản nhận.
Đề nghị ngân hàng tra soát và phối hợp với ngân hàng bên nhận. Ngân hàng không có quyền tự ý trả lại tiền cho bạn, nhưng việc báo sớm giúp họ cảnh báo, và khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, tài khoản nhận có thể bị phong toả.
Nếu bạn đã cung cấp mật khẩu, mã xác thực, hoặc cài ứng dụng lạ, yêu cầu khoá ngay tài khoản, thẻ, đổi mật khẩu, và gỡ ứng dụng lạ. Nhiều vụ mất tiền lần hai vì kẻ gian vẫn đang điều khiển điện thoại nạn nhân.
Ghi lại tên nhân viên ngân hàng, mã yêu cầu tra soát. Đó là bằng chứng bạn đã báo kịp thời. Nếu ngân hàng bên nhận khác ngân hàng của bạn, cứ báo ngân hàng mình trước, họ sẽ phối hợp liên ngân hàng nhanh hơn bạn tự gọi.
Lưu chứng cứ và trình báo công an
Chụp lại toàn bộ cuộc trò chuyện, tài khoản mạng xã hội của kẻ lừa, số điện thoại, đường dẫn trang giả, biên lai chuyển khoản. Đừng xoá gì, kể cả khi bị kẻ lừa yêu cầu.
Trình báo tại công an cấp xã nơi bạn ở hoặc cơ quan công an có thẩm quyền. Mang theo giấy tờ tuỳ thân, sao kê ngân hàng, ảnh chụp chứng cứ đã in hoặc lưu trong máy.
Viết lại theo trình tự thời gian những gì đã xảy ra: ai liên lạc, nói gì, bạn đã làm gì. Trí nhớ phai rất nhanh trong tình trạng hoảng loạn.
Nếu nhiều người cùng bị một nhóm lừa, nên liên kết với nhau trình báo. Tổng số tiền bị chiếm đoạt và số người bị hại ảnh hưởng tới việc xử lý vụ án.
Cảnh giác lừa đảo lần hai
Ngay sau khi bị lừa, bạn là mục tiêu béo bở nhất. Sẽ có người nhắn tin tự xưng là luật sư, là tổ chức hỗ trợ nạn nhân, là cán bộ công an, hứa lấy lại tiền với một khoản phí.
Cơ quan công an không thu phí để lấy lại tiền cho bạn. Họ cũng không làm việc qua tin nhắn với những đường dẫn lạ, không yêu cầu bạn chuyển tiền vào tài khoản tạm giữ.
Những trang hứa thu hồi tiền bị lừa từ sàn đầu tư, sàn tiền ảo thường chính là lừa đảo. Đừng chuyển thêm tiền để lấy lại tiền.
Hãy chỉ làm việc với cơ quan chức năng qua kênh bạn tự tìm, tự tới trụ sở, không qua đường dẫn ai gửi.
Những kịch bản lừa hay gặp
Giả danh công an, viện kiểm sát, toà án gọi điện báo bạn liên quan tới vụ án, yêu cầu chuyển tiền để chứng minh trong sạch. Cơ quan tiến hành tố tụng không làm việc như vậy.
Việc nhẹ lương cao, làm nhiệm vụ trực tuyến, nạp tiền để nhận hoa hồng. Lúc đầu cho rút được vài khoản nhỏ để tạo niềm tin, sau đó đòi nạp lớn.
Giả người thân, bạn bè nhắn tin vay tiền gấp, thậm chí gọi video với hình ảnh ghép. Hãy gọi lại bằng số điện thoại bạn vẫn lưu để xác nhận.
Giả nhân viên ngân hàng, điện lực, nhà mạng, giao hàng, gửi đường dẫn để cập nhật thông tin, nhận hoàn tiền. Đường dẫn dẫn tới trang giả đánh cắp tài khoản.
Có lấy lại được tiền không?
Nói thật: khó. Tiền thường bị chuyển tiếp qua nhiều tài khoản trong vài phút. Nhưng báo sớm vẫn làm tăng khả năng, và có những vụ cơ quan chức năng thu hồi được một phần.
Về pháp lý, khi kẻ lừa bị xác định và xử lý, họ có nghĩa vụ trả lại tài sản đã chiếm đoạt và bồi thường. Người bị hại có quyền yêu cầu trong vụ án.
Người đứng tên tài khoản nhận tiền, nếu cho thuê, bán tài khoản ngân hàng của mình, cũng có thể bị xử lý. Việc mua bán tài khoản ngân hàng là vi phạm pháp luật.
Câu hỏi để lại: bạn đã lưu số tổng đài ngân hàng của mình trong danh bạ, ghi đúng tên, chưa?
Câu hỏi thường gặp
Ngân hàng có phải trả lại tiền khi mình bị lừa chuyển khoản không?
Nếu bạn tự thực hiện giao dịch, ngân hàng thường không có nghĩa vụ hoàn tiền. Nếu giao dịch phát sinh do lỗi bảo mật của ngân hàng, trách nhiệm có thể khác. Mỗi trường hợp cần xem cụ thể.
Số tiền bị lừa nhỏ thì công an có thụ lý không?
Bạn vẫn nên trình báo. Hành vi lừa đảo có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu hình sự tuỳ giá trị và tính chất. Nhiều vụ nhỏ cộng lại giúp lần ra đường dây lớn.
Người già trong nhà bị lừa mà không dám nói thì làm sao?
Hãy tạo không khí để người thân kể mà không bị trách. Dặn trước rằng mọi cuộc gọi đòi chuyển tiền gấp thì gọi cho con cháu trước khi làm gì.
Cho người khác mượn tài khoản ngân hàng có sao không?
Rất rủi ro. Tài khoản của bạn có thể bị dùng nhận tiền lừa đảo, và bạn có thể bị xử lý. Mua bán, cho thuê, cho mượn tài khoản ngân hàng là hành vi bị cấm.
Lỡ bấm vào đường dẫn lạ nhưng chưa nhập gì thì có sao không?
Rủi ro thấp hơn, nhưng hãy đóng trang, không tải tệp nào, kiểm tra điện thoại có cài ứng dụng lạ không, và đổi mật khẩu nếu có nghi ngờ.
