Khi đối tác vi phạm hợp đồng, hãy đi theo thứ tự: đọc lại hợp đồng xem họ vi phạm điều nào, gom chứng cứ, gửi thông báo bằng văn bản nêu rõ yêu cầu và thời hạn, thương lượng hoặc hoà giải, rồi mới khởi kiện. Trong lúc đó, nhớ rằng tranh chấp hợp đồng có thời hiệu khởi kiện, theo luật dân sự hiện hành là ba năm kể từ khi bạn biết quyền mình bị xâm phạm.
Chào bạn, đây là Nhà Luật Học. Hàng giao trễ, tiền chậm trả, việc làm dở rồi bỏ, ai làm ăn cũng gặp. Phản xạ tự nhiên là giận và muốn làm gì đó ngay. Tập này mình nói vì sao làm đúng thứ tự lại giúp bạn mạnh hơn.
Bước một: đọc lại hợp đồng như người ngoài cuộc
Trước khi gọi điện mắng, hãy đọc lại hợp đồng. Họ đã hứa đúng điều gì, mốc thời gian nào, có điều khoản nào cho phép họ trễ không, như chờ bạn thanh toán đợt trước.
Nhiều người phát hiện ra chính mình cũng đang chậm một nghĩa vụ nhỏ. Điều đó không xoá vi phạm của bên kia, nhưng nó thay đổi cách bạn nên nói chuyện.
Xem kỹ các điều khoản về phạt, bồi thường, tạm ngừng và chấm dứt. Đó là những công cụ bạn có trong tay, và hợp đồng thường quy định phải báo trước theo cách nào mới được dùng.
Nếu hợp đồng im lặng về một điểm, luật dân sự sẽ lấp chỗ trống. Đây là lúc nên hỏi luật sư một buổi, vì đọc luật để lấp chỗ trống không dễ với người ngoài nghề.
Bước hai: gom chứng cứ khi mọi thứ còn tươi
Lưu tin nhắn, thư điện tử, biên bản giao nhận, ảnh chụp hàng lỗi có ngày giờ, chứng từ thanh toán. Sắp xếp theo dòng thời gian.
Với hàng hoá lỗi, hãy lập biên bản có chữ ký của người giao hoặc người làm chứng, chụp ảnh và giữ lại mẫu. Bán tống hàng lỗi đi trước khi có biên bản là tự xoá chứng cứ của mình.
Với dịch vụ làm dở, ghi nhận hiện trạng: phần đã làm, phần chưa làm, chất lượng tới đâu. Có trường hợp người ta lập vi bằng do thừa phát lại ghi nhận hiện trạng, đó là một lựa chọn khi giá trị tranh chấp lớn.
Đừng xoá lịch sử chat vì giận. Đừng đăng lên mạng bêu tên đối tác, vì điều đó có thể khiến bạn từ người bị hại thành người phải trả lời về chuyện xúc phạm danh dự.
Bước ba: một văn bản yêu cầu đúng cách
Gửi cho bên kia một văn bản ngắn, nêu hợp đồng nào, điều khoản nào, họ đã vi phạm ra sao, bạn yêu cầu gì và trong thời hạn bao lâu. Giữ giọng bình tĩnh, chỉ nói sự kiện.
Gửi qua kênh có bằng chứng: thư bảo đảm có báo phát, thư điện tử đã ghi trong hợp đồng, hoặc giao tận tay có ký nhận. Văn bản này sau này sẽ là bằng chứng bạn đã cho họ cơ hội sửa sai.
Nếu muốn tạm ngừng thực hiện phần việc của mình hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng, hãy làm đúng điều kiện và báo trước như luật và hợp đồng yêu cầu. Chấm dứt sai cách có thể biến bạn thành bên vi phạm.
Đây là chỗ nhiều người vấp. Tự ý ngừng trả tiền, tự ý giữ hàng của bên kia, hay tự ý thuê người khác làm rồi trừ tiền mà không báo, đều có thể quay lại làm hại mình.
Bước bốn: thương lượng và hoà giải
Phần lớn tranh chấp hợp đồng kết thúc bằng một thoả thuận mới chứ không bằng bản án. Bên kia có thể đề nghị giao bù, giảm giá, trả góp.
Khi thương lượng, hãy biết trước mức tối thiểu mình chấp nhận và chi phí thật của việc đi kiện, gồm tiền, thời gian, công sức. Con số đó giúp bạn không nhận quá ít hoặc đòi quá nhiều.
Thoả thuận được thì viết ra, hai bên ký, ghi rõ đây là thoả thuận giải quyết tranh chấp từ hợp đồng nào. Đừng chỉ bắt tay rồi về.
Nếu tự nói không xong, có thể nhờ hoà giải viên, hoà giải thương mại với doanh nghiệp, hoặc hoà giải tại toà trước khi thụ lý vụ án. Hoà giải thành tại toà có thể được toà ra quyết định công nhận, có giá trị thi hành.
Bước năm: khởi kiện và mấy điều về thời gian
Khi mọi cửa đã đóng, khởi kiện là quyền của bạn. Hồ sơ gồm đơn khởi kiện, hợp đồng, chứng cứ, giấy tờ tuỳ thân, nộp tại toà án có thẩm quyền hoặc trọng tài nếu hợp đồng chọn trọng tài.
Thời hiệu là thứ bạn không được quên. Nhiều người cứ chờ đối tác hứa thêm lần nữa, tới lúc muốn kiện thì đã quá hạn và toà có thể đình chỉ nếu bên kia yêu cầu áp dụng thời hiệu.
Cũng nên tính khả năng thi hành. Thắng kiện với một người không có tài sản gì đứng tên thì bản án khó biến thành tiền. Biết điều đó trước giúp bạn quyết định có nên kiện hay chọn thoả thuận.
Mỗi vụ vi phạm hợp đồng có những tình tiết riêng, nên hãy để luật sư xem hồ sơ trước khi bước vào toà. Và hãy tự hỏi: trong cơn giận hôm nay, mình đã giữ lại đủ chứng cứ cho ngày mai chưa?
Câu hỏi thường gặp
Đối tác chậm giao hàng vài ngày có được huỷ hợp đồng không?
Không phải mọi vi phạm đều cho phép huỷ hợp đồng. Luật thường đòi vi phạm phải nghiêm trọng, hoặc hợp đồng có thoả thuận cho phép huỷ trong trường hợp đó. Chậm vài ngày thường chỉ dẫn tới phạt hoặc bồi thường.
Phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại có đòi cùng lúc được không?
Có thể, nếu hợp đồng có thoả thuận về cả hai hoặc luật cho phép áp dụng đồng thời. Khoản bồi thường phải chứng minh được thiệt hại thực tế, còn khoản phạt dựa trên mức đã thoả thuận.
Gửi tin nhắn đòi tiền có được tính là đã yêu cầu không?
Tin nhắn có thể là chứng cứ cho thấy bạn đã yêu cầu. Nhưng với việc quan trọng như đơn phương chấm dứt hợp đồng, nên gửi thêm văn bản theo đúng cách hợp đồng quy định.
Doanh nghiệp đối tác giải thể thì đòi tiền ở đâu?
Khi giải thể, doanh nghiệp phải thanh toán các khoản nợ trước. Nếu bạn là chủ nợ, hãy gửi yêu cầu thanh toán sớm cho người tổ chức giải thể. Trường hợp phức tạp hoặc phá sản nên có luật sư theo dõi.
Có nên thuê dịch vụ đòi nợ để đòi tiền đối tác không?
Dịch vụ đòi nợ thuê đã bị cấm kinh doanh. Thay vào đó hãy dùng văn bản yêu cầu, hoà giải, khởi kiện, hoặc nhờ luật sư đại diện làm việc với bên kia.
